IPO‌ ‌là‌ gì ?‌ ‌Có nên Đầu tư vào Cổ Phiếu mới IPO hay không ?

IPO‌ ‌là‌ gì ?‌ ‌Có nên Đầu tư vào Cổ Phiếu mới IPO hay không ?

Khái quát về IPO là gì ? 

IPO là gì ?

IPO là gì? IPO (hay Initial Public Offering), mang nghĩa gốc là “Phát hành lần đầu ra công chúng”. Thuật ngữ này được dùng để chỉ một công ty lần đầu tiên huy động vốn rộng rãi từ công chúng thông qua việc lần đầu phát hành cổ phiếu và đưa lên sàn chứng khoán. Trong đó, công chúng được hiểu như một tập hợp các nhà đầu tư với giá trị chứng khoán chào bán đủ lớn. Sau lần đầu phát hành ra công chúng, công ty cổ phần sẽ chính thức trở thành một công ty đại chúng hay còn gọi là công ty cổ phần đại chúng.

 

Mục tiêu IPO là gì ?

Nhu cầu gia tăng nguồn vốn cho công ty luôn là công việc được ưu tiên, vì nhờ đó mà công ty có thể mở rộng phạm vi hoạt động và phát triển, giúp đẩy nhanh nguồn thu hiệu quả hơn. Phát hành, niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán là cách tốt nhất để gia tăng lượng vốn và tạo được rất nhiều cơ hội tài chính. Hình thức cổ phần hóa này còn giúp nhân viên trong công ty sở hữu một lượng cổ phần nhất định từ công ty.

 

Điều kiện để IPO là gì ?

Điều kiện để IPO trên sàn Chứng khoán Việt Nam là gì ?

Để đủ điều IPO trên sàn chứng khoán tại Việt Nam, doanh nghiệp cần phải vượt qua các điều kiện như sau: 

  • Vốn điều lệ thực góp phải lớn hơn 30 tỷ vnd, tính theo giá trị sổ sách kế toán.
  • Thời gian hoạt động của công ty phải trên 2 năm liên tục có lãi và không bị lỗ lũy kế trước khi chào bán cổ phiếu công khai tính đến năm chào bán cổ phiếu.
  • Có phương án phát hành cổ phiếu và phương án sử dụng vốn sau khi thu về từ đợt IPO và được cổ đông thông qua trong đại hội cổ đông lần gần nhất.
  • Tối thiểu phải có 15% số cổ phiếu được quyền biểu quyết phải được bán cho 100 nhà đầu tư không phải là đại cổ đông 
  • Tổ chức phát hành phải đủ hành vi dân sự, không được đang trong thời gian thi hành án, kết án, trong thời gian thụ lý hoặc chưa được xóa án tích.
  • Đã và đang trong tiến trình thực hiện cam kết niêm yết hoặc đăng ký giao dịch cổ phiếu trên hệ thống giao dịch chứng khoán sau khi đợt chào bán kết thúc.
  • Tổ chức phát hành phải mở tài khoản chứng khoán và phong tỏa nhận tiền trong đợt chào bán lần đầu.

Về các thủ tục đăng ký hồ sơ và các giấy tờ mà công ty, tổ chức phải chuẩn bị trước khi tham gia phát hành cổ phiếu lần đầu.

  • Hoàn thành đăng ký chào bán lần đầu ra công chúng.
  • Chuẩn bị đầy đủ nội dung theo “Bản cáo bạch”
  • Thông tin chính thức về “điều lệ của tổ chức phát hành”.
  • Quyết định thông qua của cổ đông xác nhận thông qua phương án phát hành, phương án sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán, văn bản cam kết niêm yết hoặc đăng ký giao dịch thông qua hệ thống chứng khoán.
  • Văn bản cam kết đáp ứng quy định tại điểm D và điểm E, khoản 1 Điều 15 của Luật Phát hành cổ phiếu. 
  • Văn bản xác nhận từ ngân hàng, nơi phong tỏa tài khoản của công ty phát hành chứng khoán. 
  • Cam kết bảo lãnh phát hành. (Nếu có)

 

Quá trình Thực hiện IPO là gì ? 

Bất kì công ty cổ phần nội bộ nào (Private Equity) cũng có thể trở thành công ty đại chúng thông qua hoạt động IPO.

Những công ty IPO đình đám trên thế giới là những Startup trong giới công nghệ hoặc những ngành tăng trưởng cao. 

Tuy nhiên ở thị trường Việt Nam thì công ty đó hoàn toàn có thể là những công ty trưởng thành và đang tìm cách huy động thêm vốn.

Cũng có trường hợp công ty nhà nước được sự chỉ đạo của chính phủ phải niêm yết trên sàn để tăng tính minh bạch cho công ty

Và sau đây là những bước để thực hiện một cuộc IPO thành công và sau đó là niêm yết trên sàn chứng khoán:

 

Thuê một Tổ chức Tư vấn Thực hiện IPO 

Doanh nghiệp cần IPO sẽ thuê tổ chức tư vấn gọi là Investment Banking (IB) làm người bảo lãnh cho quá trình IPO. 

Các IB sẽ nhận tiền hoặc cũng có thể nhận lấy cổ phần của công ty làm thù lao trước khi niêm yết lên sàn chứng khoán.

IB thường là các tổ chức rất uy tín trên thị trường và có nhiệm vụ:

  • Thẩm định tình hình tài chính
  • Phân tích triển vọng, đưa ra mức định giá phù hợp
  • Giúp công ty cần IPO hoàn thiện những thủ tục pháp lý cần thiết

 

Hoàn tất thủ tục IPO và niêm yết trên sàn Chứng khoán 

Công ty thực hiện hoạt động IPO sẽ phải lập bản cáo bạch, cung cấp thông tin chi tiết về lịch sử hình thành, tình hình tài chính, kết quả hoạt động, tiềm năng tăng trưởng của mình,…

Sau đó, đơn vị tư vấn sẽ giúp doanh nghiệp hoành thành bản đăng ký do Ủy ban Chứng khoán Quốc gia cấp và đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết để được thực hiện IPO, niêm yết trên sàn chứng khoán.

Tùy vào quy định cụ thể của các sàn chứng khoán khác nhau mà điều kiện niêm yết trên sàn cũng rất khác nhau.

Với các sàn giao dịch có quy mô hàng lớn thì sẽ có càng nhiều các quy định khắt khe hơn như:

  • Quy định về chuẩn mực kế toán
  • Quy định về công bố thông tin
  • Quy định về cơ cấu tổ chức, bộ máy doanh nghiệp nghiệp,…

 

Thực hiện IPO và niêm yết trên sàn Giao dịch  

 Kể từ khi tất cả những yêu cầu của SSC được đáp ứng, đơn vị cần IPO thường tổ chức nhiều buổi giới thiệu về công ty và trả lời những thắc mắc của nhà đầu tư (IPO RoadShow).

Tại đây những nhà đầu tư (thường là những nhà đầu tư lớn) sẽ được nghe IB và đơn vị muốn IPO giới thiệu về việc mua cổ phần của công ty.

Sau đó họ sẽ cân nhắc đặt cọc tiền hoặc mua luôn số cổ phiếu của công ty được phát hành ra công chúng (đây chính là hoạt động IPO).

IB sau khi nhận được phiếu đăng ký mua của các nhà đầu tư lớn sẽ cân đối với mức định giá trong bản cáo bạch để quyết định mức giá và ngày giao dịch đầu tiên trên thị trường.

Tại ngày giao dịch đầu tiên, số lượng cổ phiếu trong đợt IPO sẽ chính thức được phép giao dịch và bán ra trên thị trường.

Giá cổ phiếu trong ngày này thường sẽ biến động rất mạnh. Theo quy định của từng sàn thì biên độ biến động giá cổ phiếu ở ngày đầu tiên là:

 

Có nên Đầu tư vào Công ty Mới IPO hay không ? 

Đầu tư vào các Công ty mới IPO là hành động hết sức mạo hiểm

  • Cổ phiếu của POW của Tổng công ty điện lực dầu khí Việt Nam: POW đã giảm gần 50% từ khi công ty mới IPO tháng 3 năm 2018.
  • Cổ phiếu MSH của CTCP May Sông Hồng: MSH đã giảm khoảng 20% kể từ khi công ty mới IPO niêm yết vào năm 2018.
  • Cổ phiếu YEG của tập đoàn Yeah1: Cổ phiếu YEG của tập đoàn Yeah1 là thương vụ IPO tốn cực kỳ nhiều giấy mực với mức giá giao dịch lần đầu hơn 200.000đ/cp.

Vậy tại sao đa số những công ty mới IPO lại có kết quả giao dịch cổ phiếu tệ như vậy… mặc dù thời điểm công ty mới IPO ban lãnh đạo công ty, các công ty chứng khoán đều đưa ra tương rất tốt cho doanh nghiệp?

Yếu tố đầu tiên phải kể tới đó là…

 

Doanh nghiệp và Investment Banking cố gắng bán ở giá càng cao để chốt lời 

Khi bán được giá cao hơn đồng nghĩa là doanh nghiệp huy động được nhiều vốn hơn, IB cũng sẽ được chia hoa hồng cao hơn hoặc chính họ cũng sẽ thoái cổ phiếu được chia với giá cao.

Nếu động cơ của họ là như vậy thì cũng đừng ngạc nhiên nếu trong quá trình định giá lần đầu, các Investment Banking này sẽ đặt các chỉ số tăng trưởng cao hơn một chút.

Các công ty cũng sẽ cố gắng sử dụng các nghiệp vụ kế toán để làm kết quả hoạt động, tính hình tài chính của doanh nghiệp tốt hơn một chút, tăng trường đột biến ở năm gần nhất,… nhằm thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư.

Qua đó làm thị giá cổ phiếu niêm yết lần đầu trên sàn cao hơn giá trị thực của cổ phiếu. Và tất nhiên trong dài hạn, giá cổ phiếu sẽ phải điều chỉnh lại về vùng hợp lý hơn.

Ngoài ra yếu tố làm ảnh hưởng tới giá cổ phiếu tiếp theo phải kể tới việc cung cổ phiếu cũng sẽ tăng lên đột biến do nhu cầu thoái vốn của cổ đông lớn…

 

Nhu cầu thoái vốn của các Quỹ đầu tư, cổ đông lớn 

Hãy thử hình dung bạn là một cổ đông lớn của doanh nghiệp, đã đồng hành cùng doanh nghiệp trong nhiều năm.

Trước khi là doanh nghiệp đại chúng, nếu muốn thoái vốn bạn phải tìm được nhà đầu tư khác cũng đang có nhu cầu đầu tư vào doanh nghiệp, sau đó chuyển nhượng phần vốn góp đó.

Điều này khá phức tạp và tốn nhiều thời gian, nếu giá thỏa thuận không đạt như kỳ vọng thì thỏa thuận đó cũng sẽ rất khó được diễn ra.

Tuy nhiên, khi doanh nghiệp được niêm yết trên sàn chứng khoán, bạn có thể dễ dàng bán một phần cổ phiếu đó ra.

Với việc đã góp vốn từ lâu và nếu hoạt động IPO thu hút được sự quan tâm của nhiều người trên thị trường thì bạn sẽ được thu được khoản lợi nhuận lớn khi giá cổ phiếu được đẩy lên rất cao…

Đây cũng chính là cách để thoái vốn mà các Công ty Khởi Nghiệp (Startup) luôn dùng để lôi kéo những nhà đầu tư mạo hiểm khi đầu tư vào công ty còn đang non trẻ.

Hãy cùng xem thử những cổ đông lớn của doanh nghiệp sẽ làm gì sau khi cổ phiếu được IPO: Một số lượng lớn cổ phiếu được bán ra nếu không tìm được đối tác mua tương ứng thì giá cổ phiếu sẽ có xu hướng giảm.

 

Lời khuyên của chúng tôi 

Không thể phủ nhận tầm quan trọng của hoạt động IPO bởi vì rõ ràng rằng nếu không có hoạt động IPO thì sẽ không thể có thêm những cổ phiếu mới, những doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng tuyệt vời trong tương lại cho chúng ta đầu tư.

Tuy nhiên bạn cũng nên cẩn trọng hơn, đừng quá tự tin khi nghe những bài giới thiệu có cánh của doanh nghiệp, đơn vị tư vấn.

Hãy nắm rõ mục đích của họ trong giai đoạn này là gì để có hành động hợp lý hơn. Không việc gì chúng ta phải tham gia cuộc chơi khi mà bên IPO có lợi thế hơn (lựa chọn thời điểm IPO thích hợp) phải không nào?

“Bình tĩnh” và chờ đợi cổ phiếu mới lên sàn ổn định trong 1 – 2 năm đã rồi hẵng cân nhắc tới việc đầu tư cũng không muộn.

Điều quan trọng hơn cả là bạn đừng quên rằng giá cổ phiếu trong dài hạn sẽ phản ánh đúng giá trị thực của chúng, bạn phải cực kỳ am hiểu và tự mình định giá doanh nghiệp đó trước khi đầu tư vào bất cứ cổ phiếu nào.

Theo YSedu

Được tài trợ bởi Chứng khoán Yuanta

Chia sẻ: clipboard facebook twitter goolge linkedin